ΙΣΤΟΡΙΑ

Τετάρτη 21 Ιανουαρίου 2015

Όροι της Βυζαντινής εποχής

Αλληλέγγυον: Κατά τον 10ο αιώνα, ο αγώνας κατά των δυνατών υπήρξε μια από τις σημαντικότερες πλευρές της εσωτερικής πολιτικής των Μακεδόνων. Το μεγαλύτερο πλήγμα ήταν το αλληλέγγυον, νόμος που υποχρέωνε τους εύπορους γείτονες να καταβάλουν τους φόρους των φτωχών αγροτών της κοινότητας.
Εγίρα: Είναι το έτος αποδημίας του Μωάμεθ, από τη Μέκκα στη Μεδίνα, θεωρείται επίσης η αρχή της ισλαμικής κυριαρχίας και αποτελεί αφετηρία του χρονολογικού συστήματος των Αράβων.
Τελετή της περιβολής: Είναι η επίσημη αναγνώριση ενός άρχοντα ως υποτελούς ενός άλλου ισχυρότερου, στα χρόνια της φεουδαρχίας.
Στρατιωτόπια: Είναι τα κτήματα, που παραχωρούνταν στους στρατιώτες-αγρότες, κοντά στα σύνορα της πρωτεύουσας, και από τα έσοδα των οποίων εξασφάλιζαν και συντηρούσαν τον εξοπλισμό τους και το άλογό τους. Το κτήμα και η υποχρέωση για στρατιωτική υπηρεσία μεταβιβάζονταν απ΄ τον πατέρα στον πρωτότοκο γιό.
Σκλαβηνίες: Δημιουργήθηκαν αρχές του 7ου αιώνα, όταν Σλάβοι εγκαταστάθηκαν μόνιμα σε εδάφη της σημερινής Ελλάδας. Ήταν δηλαδή, αυτόνομες νησίδες σλαβικού πληθυσμού σκορπισμένες ανάμεσα σε ντόπιους. Στη διάρκεια του 9ου αιώνα, οι σκλαβηνίες που βρίσκονταν ΒΔ της χερσονήσου του Αίμου, εξελίχθηκαν στα πρώτα κρατίδια Σέρβων και Κροατών. Η ύπαρξη και η ανάπτυξη αυτών των κρατιδίων, διευκόλυνε τον εκχριστιανισμό των δύο λαών επί Βασιλείου Α΄. Οι σκλαβηνίες που βρίσκονταν νότια της χερσονήσου του Αίμου, άρχισαν να ενσωματώνονται στη θεματική διοίκηση του Βυζαντίου. Αρχικά οι σκλαβηνίες ήταν ημιαυτόνομες και πλήρωναν φόρο υποτέλειας.

Τρίτη 20 Ιανουαρίου 2015

Τα σχολικά χρόνια των Βυζαντινών

Στο Βυζάντιο, έδιναν μεγάλη σημασία στην μόρφωση. Την απαιδευσία την θεωρούσαν έγκλημα και επίσης κορόιδευαν τους αμαθείς. Οι περισσότερες πληροφορίες που έχουμε για την παιδεία, μας μιλούν μόνο για τις ανώτερες σπουδές στο Βυζάντιο, που είναι συνδεδεμένες με τη ζωή και το έργο μεγάλων μορφών της εκκλησίας. Για την βασική παιδεία οι γνώσεις μας είναι λίγες. Σχολεία πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης λειτουργούσαν όχι μόνο στην πρωτεύουσα, αλλά και στις επαρχίες. Ο αριθμός των σχολείων καθώς και το ποσοστό συμμετοχής των παιδιών στην βασική εκπαίδευση, ποικίλλει κατά γεωγραφικές περιοχές και χρονικές περιόδους και βεβαίως έχει μεγάλη σχέση με το μεγάλο ποσοστό αναλφάβητων στο βυζάντιο. Τα παιδιά, ξεκινούσαν το σχολείο περίπου στην ηλικία των 6 ετών και διδάσκονταν γραμματική, δηλαδή γραφή και ανάγνωση. Αργότερα σύνταξη και εισαγωγή στους κλασικούς συγγραφείς. Στους χρόνους της εφηβείας τη ρητορική, δηλαδή προφορά, απαγγελία και μελέτη των κλασικών και τέλος φιλοσοφία, επιστήμες και τις τέσσερις τέχνες: αριθμητική, γεωμετρία, μουσική, αστρονομία.

Η κοσμική και θρησκευτική εκπαίδευση

Στα Βυζαντινά χρόνια είχαν δημιουργηθεί δύο ειδών τρόποι εκπαίδευσης: η κοσμική και η θρησκευτική παιδεία. Η θρησκεία αποτελούσε την πηγή και είχε τον έλεγχο της ζωής στο Βυζάντιο, παρ’ όλ’ αυτά η κοσμική παιδεία μπόρεσε να επιζήσει, ακόμη και το 10^ο αιώνα, όταν ο μοναστικός βίος ήταν στη μεγαλύτερη ακμή του και ο μισός πληθυσμός είχε απαρνηθεί την κοσμική ζωή. Η κοσμική παιδεία συνεχιζόταν, μολονότι η εκκλησία την αποδοκίμαζε. Έτσι ο έλεγχος της εκκλησίας εμπόδισε την ανάπτυξη των γραμμάτων και της μόρφωσης. Αν και προσπάθησε η εκκλησία στην αρχή να κρατήσει εντελώς χωριστές τις δύο πνευματικές κατευθύνσεις, οι κοσμικές σπουδές έριξαν βαθιές ρίζες μέσα στο χριστιανικό δόγμα. Ο Άγιος Βασίλειος ευνοούσε την ιδέα να γίνονται δεκτά στα εκκλησιαστικά σχολεία όλα τα παιδιά, άσχετα με το αν είχαν πρόθεση να ακολουθήσουν τη ζωή του κληρικού. Αυτό όμως, στην σύνοδο του 451 απαγορεύτηκε, κάτι που φαίνεται να μην είχε τηρηθεί τόσο αυστηρά. Σε όλα τα χρόνια του Βυζαντίου, μοναχοί και ιερείς δίδασκαν τα παιδία, κυρίως, τα ιερά κείμενα. Είχαν επίσης την ελευθερία να δέρνουν τους απρόθυμους και άτακτους μαθητές.